UMUWI AKO NG 10 PM GALING SA 14-HOUR SHIFT AT NAABUTAN ANG 8-MONTHS PREGNANT KONG ASAWA NA LUMULUHA HABANG NAGHUHUGAS NG BUNDOK NA PLATO, HABANG ANG PAMILYA KO AY NAGPAPAKASARAP SA SALA—ANG GINAWA KO KASUNOD AY NAGPATAYO NG BALAHIBO SA KANILANG LAHAT!
Ako si David, tatlumpu’t dalawang taong gulang. Bilang isang site engineer, madalas akong magtrabaho ng labing-apat na oras (14 hours) araw-araw. Ginagawa ko ang lahat ng ito upang makapag-ipon para sa nalalapit na panganganak ng aking asawang si Elara. Si Elara ay walong buwan nang buntis. Dahil maselan ang kanyang pagbubuntis, pinakiusapan ko siyang mag-resign muna sa trabaho at magpahinga na lamang sa bahay na ipinundar ko para sa aming dalawa.
Ngunit isang buwan na ang nakalipas, dumating ang aking ina na si Mama Letty, kasama ang aking nakababatang kapatid na si Sandra at ang walang-trabahong asawa nito. “Makikitira” raw muna sila ng ilang linggo habang nagpapa-renovate ng bahay nila sa probinsya. Dahil pamilya, tinanggap ko sila nang buong puso. Inisip ko rin na may makakasama at mag-aalaga kay Elara habang nasa trabaho ako.
Pero nagkamali ako nang napakalaki.
ANG NAKAKADUROG-PUSONG EKSENA SA KUSINA
Isang Biyernes ng gabi, alas-diyes na ako nakauwi dahil sa matinding traffic at overtime sa site. Pagod na pagod ang buong katawan ko. Ang tanging gusto ko lang ay mayakap ang asawa ko, haplusin ang tiyan niya, at magkaroon ng tahimik na gabi.
Pagbukas ko ng pinto, sinalubong ako ng malakas na tawanan at ingay mula sa malaking TV sa sala. Nakita ko si Mama Letty, si Sandra, at ang asawa nitong si Tomas na nakahilata sa mamahaling sofa. May mga balat ng chichirya sa sahig, at mga baso ng softdrinks sa ibabaw ng mesa. Ni hindi nila ako napansin.
Napakunot ang noo ko. “Nasaan si Elara?” tanong ko sa sarili ko.
Naglakad ako papunta sa kusina. At ang eksenang tumambad sa akin ay parang isang malakas na suntok sa aking dibdib.
Nakatayo si Elara sa harap ng lababo. Nakasuot siya ng maluwag na daster. Hawak ng isang kamay niya ang kanyang malaking tiyan na tila naninigas, habang ang isa niyang kamay ay pilit na nagkuskos ng isang malaking kaldero. Sa tabi niya ay isang bundok ng maruruming plato, baso, at mga mantikaing kawali na ginamit ng pamilya ko sa maghapong paglamon.
Nakayuko si Elara, at nakita ko ang pagtulo ng kanyang mga luha na mabilis niyang pinupunasan gamit ang kanyang braso. Nanginginig ang kanyang mga binti dahil sa matagal na pagtayo.
ANG MATINDING GALIT NG ISANG AMA AT ASAWA
Bumilis ang tibok ng puso ko. Nag-init ang buong katawan ko sa halong awa at matinding poot. Mabilis akong lumapit kay Elara at dahan-dahang kinuha ang espongha mula sa kanyang nanginginig na kamay.
“Elara… anong ginagawa mo?” nanginginig kong bulong.
Gulat siyang napatingin sa akin. Pinilit niyang ngumiti kahit patuloy ang pag-agos ng kanyang luha.
“D-David, nandito ka na pala. S-Sorry, hindi ko pa naiinit ‘yung pagkain mo. Tatapusin ko lang ‘tong mga hugasin nila Mama kasi sabi nila kailangan daw malinis ang kusina bago sila matulog…” utal-utal niyang sagot, pilit na kinukuha muli ang espongha.
Niyakap ko siya nang mahigpit. Naramdaman ko ang pagiging malamig ng kanyang mga kamay at ang bilis ng paghinga niya.
“Tama na,” pigil ko sa kanya, pilit na pinapakalma ang boses ko para hindi siya lalong ma-stress. “Pumunta ka sa kwarto natin. Umupo ka doon. Ako na ang bahala rito.”
“Pero magagalit si Mama—” “Sabi ko, ako na ang bahala,” mariin ngunit malambing kong utos. Inalalayan ko siya papunta sa aming kwarto at isinara ang pinto.
Nang masigurado kong ligtas na siya, humarap ako pabalik sa sala. Pakiramdam ko ay isa akong bulkan na sasabog anumang oras.
ANG PAGHAHARAP SA SALA
Naglakad ako papunta sa sala. Nakatawa pa nang malakas si Sandra dahil sa pinapanood nilang comedy show. Lumapit ako sa saksakan ng TV at walang pag-aalinlangang binunot ang kable. Namatay ang screen. Binalot ng nakakabinging katahimikan ang buong sala.
“Huy! Ano ba ‘yan, Kuya?! Ang ganda-ganda ng pinapanood namin eh!” iritadong bulyaw ni Sandra.
“Bakit si Elara ang naghuhugas ng lahat ng pinagkainan ninyo?” malamig ngunit nanggagalaiti kong tanong. Tinitigan ko silang tatlo.
Nag-irap si Mama Letty at nag-cross arms.
“Ano ka ba naman, David! Napakaliit na bagay, pinapalaki mo! Naghugas lang naman ng pinggan ang asawa mo. Kailangan niyang gumalaw-galaw para hindi siya mahirapang umire kapag nanganak siya. Atsaka, buong araw kaming nagbantay ng bahay, nakakapagod din no!” sagot ng nanay ko nang walang bahid ng konsensya.
“Nagbantay ng bahay?!” hindi ko na napigilan ang pagtaas ng boses ko. Itinuro ko ang mga kalat sa sala. “Nakaupo lang kayo rito maghapon habang inuubos ang groceries na binili ko! Walong buwan nang buntis ang asawa ko! Kanina pa naninigas ang tiyan niya at umiiyak sa pagod, habang kayo, nakatunganga at tumatawa?!”
Tumayo ang asawa ni Sandra na si Tomas, tila nakikipagmatigasan.
“Kuya, relax ka lang. Tungkulin ng babae sa bahay ‘yan. Manugang siya, kaya dapat lang na pagsilbihan niya ang nanay mo.”
Tiningnan ko si Tomas mula ulo hanggang paa.
“Wala kang karapatang magsalita sa pamamahay ko, lalo na’t tatlong linggo ka nang palamunin ko rito. Ang asawa ko ay asawa ko, hindi ninyo katulong!”
Lumapit si Mama Letty, galit na rin.
“Aba’t sumasagot ka na nang ganyan sa akin, David?! Kinakampihan mo pa ‘yang babaeng ‘yan kaysa sa sarili mong ina at kapatid?! Dugo’t laman mo kami! Siya, ibang tao lang!”
ANG HATOL NG ISANG PADRE DE PAMILYA
Huminga ako nang malalim. Ang pagmamahal ko sa pamilya ko ay tuluyan nang natabunan ng kawalan nila ng respeto sa babaeng binuo ko ang pamilya.
“Dugo at laman ko kayo, tama,” kalmado ngunit nakakatakot kong sagot. “Pero si Elara ang pinili kong makasama habambuhay. Siya ang ina ng magiging anak ko. Ang bahay na ito ay ipinundar ko para sa KANYA, hindi para gawing resort ng mga taong walang utang na loob.”
Itinuro ko ang pinto.
“I-empake ninyo ang mga gamit ninyo. Umalis kayo sa bahay ko. Ngayon din.”
Nanlaki ang mga mata ni Sandra. Nalaglag ang panga ni Mama Letty.
“A-Ano?! Gabi na, Kuya! Umuulan sa labas! Saan mo kami itataboy?!” natatarantang tili ni Sandra.
“Wala akong pakialam,” malamig kong sagot. “Kung kaya ninyong pagtrabahuin ang isang babaeng malapit nang manganak hanggang alas-diyes ng gabi habang nagpapakasarap kayo, kaya ninyo ring maghanap ng matutuluyan ngayon. Lumabas kayo bago ako tumawag ng mga barangay tanod para kaladkarin kayo palabas.”
“David! Anak, nagbibiro ka lang ‘di ba? Pamilya tayo!” umiiyak na ngayon na pagmamakaawa ni Mama Letty, napagtanto na seryoso ako.
“Ang pamilya ay nag-aalagaan, hindi nang-aalipin,” sagot ko bago ko sila tinalikuran.
Makalipas ang tatlumpung minuto, dala ang kanilang mga maleta, napilitan silang lumabas ng bahay ko sa ilalim ng ambon. Walang nagawa si Tomas kundi magbuhat ng mga bagahe habang umiiyak si Sandra at nagsisisi si Mama Letty. I-linock ko ang gate at pinatay ang mga ilaw sa labas.
PAGBABALIK SA AKING REYNA
Nang masigurado kong wala na sila, naghugas ako ng kamay at tinapos ko ang lahat ng hugasin sa kusina. Nilinis ko ang buong sala.
Pagkatapos, pumasok ako sa aming kwarto. Nakahiga na si Elara, nagpapahinga. Nang makita niya ako, pilit siyang bumangon ngunit pinigilan ko siya. Umupo ako sa tabi niya, hinawakan ang kanyang mga kamay, at hinalikan ang kanyang noo.
“Wala na sila,” malambing kong bulong. “Pasensya na, mahal ko. Pasensya na kung hinayaan kong maranasan mo iyon. Pangako, hindi na sila makakatungtong sa bahay na ito. Hinding-hindi ko na hahayaang may mang-api sa inyo ng anak natin.”
Umiyak si Elara at niyakap ako nang mahigpit. “Salamat, David. Salamat dahil pinili mo kami.”
Makalipas ang isang buwan, nanganak si Elara ng isang malusog na sanggol na babae. Wala kaming inimbita mula sa pamilya ko. Nabalitaan ko na lang na nahihirapan na sina Sandra at Mama Letty sa pagbabayad ng upa sa isang maliit na apartment dahil wala na silang nakukuhang padala mula sa akin.
Natutunan ko na ang pagrespeto sa mga magulang ay mahalaga, ngunit bilang isang lalaki, ang unang obligasyon at proteksyon mo ay dapat na nakalaan sa babaeng ipinangako mong aalagaan sa harap ng altar.
MORAL NG KWENTO: Kapag nag-asawa na ang isang lalaki, ang kanyang asawa at anak ang dapat maging pangunahing prayoridad niya. Huwag mong hayaang abusuhin ng iyong mga kamag-anak ang kabutihan ng iyong asawa, dahil ang bahay ninyo ay dapat maging isang ligtas na paraiso, hindi isang lugar ng pang-aalipin. Ang tunay na pamilya ay nagpapakita ng malasakit at respeto sa isa’t isa, at ang kawalan nito ay sapat na dahilan upang maglagay ng matibay na hangganan (boundaries).